Bruin vet: verbrand je meer calorieën tijdens koude fietsritten?

Je kent het vast: een frisse herfst- of winterochtend, de rijp nog op de velden en de kou die in je gezicht prikt. Heel even vraag je je af of je niet beter lekker binnen op de Tacx had kunnen stappen.

Toch kunnen juist die koude ritten goed voor je (stofwisseling) zijn. Uit onderzoek blijkt namelijk dat blootstelling aan kou je bruine vet kan activeren. En dat is interessant want bruin vet verbrandt calorieën om warmte te produceren.

Maar wat is bruin vet eigenlijk? En vliegen de extra calorieën er dankzij winterse fietsritten daadwerkelijk af?

Wat is bruin vet?

Bij vet denken de meeste mensen aan overtollige kilo's rond de buik of heupen. Dat is echter slechts één soort vet: wit vet. De energiereserve van het lichaam. Noodzakelijk in (oer)tijden van schaarste, iets minder handig in een tijdperk waarin een propvolle koelkast bijna altijd binnen handbereik staat.

“Bruin vet is een ingebouwde kachel die zichzelf aanzet wanneer je lichaam dreigt af te koelen”

Bruin vet werkt anders. Het bevat veel zogenaamde mitochondriën, de energiefabriekjes van onze cellen. Die mitochondriën geven bruin vet zijn karakteristieke bruine kleur. In plaats van energie op te slaan, gebruikt bruin vet energie juist om warmte te produceren. Een soort ingebouwde kachel die zichzelf aanzet wanneer je lichaam dreigt af te koelen.

Zet kou bruin vet aan het werk?

Ja. Over dat punt bestaat weinig discussie. Wanneer je lichaam merkt dat het afkoelt, schakelt het een reeks mechanismen in om de temperatuur op peil te houden. Rillen is er één van. Activatie van bruin vet is een andere.

Studies laten zien dat blootstelling aan kou leidt tot meer activiteit van bruin vet. Wie dus regelmatig een frisse neus haalt, lijkt zelfs meer actief bruin vet te ontwikkelen. Dat klinkt spectaculair. Het is alleen minder spectaculair dan veel Instagram-goeroes je willen laten geloven. Na een paar koude ritten beschik je ineens niet over een vetverbrandende supermotor. De effecten zijn meestal bescheiden en bouwen zich langzaam op.
 
Bovendien speelt individuele aanleg een grote rol. Sommige mensen beschikken van nature over meer actief bruin vet dan anderen. Vrouwen hebben overigens gemiddeld meer actief bruin vet dan mannen. Dat zou kunnen verklaren waarom hun lichaam vaak anders reageert op koude omstandigheden.

Wat gebeurt er tijdens een winterse rit?

Tijdens een koude fietsrit moet je lichaam eigenlijk twee dingen tegelijk doen. Je spieren verbruiken energie om vooruit te komen, terwijl je lichaam ondertussen hard werkt om op temperatuur te blijven. Dat tweede proces noemen we thermogenese en daarbij kan bruin vet een rol spelen.

Bruin vetweefsel is namelijk gespecialiseerd in het produceren van warmte door energie te verbranden. Hoe actief dit weefsel is tijdens een rondje wielrennen, gravelen of mountainbiken hangt onder meer af van de buitentemperatuur en de intensiteit van je inspanning. Bij een rustige rit, waarbij je minder lichaamswarmte produceert door spierarbeid, kan de bijdrage van bruin vet aan de warmteproductie relevanter zijn.
 
Toch een kleine kanttekening. De kledingkast van de gemiddelde fietser puilt tegenwoordig uit met technische kleding. Thermoshirt, windstopper, winterjack, helmmuts, overschoenen, thermobroek enzovoort. Dat is fijn. Maar daardoor krijgt je bruine vet ook minder werk te doen.

Moet je dan expres kou lijden? 

Natuurlijk niet. Er is weinig vervelender dan rondfietsen met steenkoude vingers en gevoelloze tenen. Bovendien gaat je prestatievermogen achteruit als je lichaam te veel afkoelt. Kleed je je onvoldoende op de omstandigheden, dan ligt zelfs onderkoeling op de loer. De kunst is dus niet om kou te lijden, maar om je goed voor te bereiden en juist volop te genieten van die mooie herfst- en winterritten.

Verbrand je door de kou meer calorieën?

Ja, mogelijk wel. Blootstelling aan kou kan bruin vet activeren. Dit bijzondere vetweefsel verbrandt energie om warmte te produceren en kan daardoor bijdragen aan een hoger energieverbruik. Onderzoek laat bovendien zien dat herhaalde blootstelling aan kou de activiteit van bruin vet kan verhogen.

“Winterse fietsritten veranderen je lichaam niet automatisch in een calorieverbrandende machine”

Toch moet je de effecten, zoals sommige fitfluencers doen, niet overdrijven. Winterse fietsritten veranderen je lichaam niet vanzelf in een calorieverbrandende machine. Bovendien betekent een hoger energieverbruik niet automatisch dat je ook meer lichaamsvet verliest.

De echte winst van fietsen in de kou zit vooral in de beweging, de frisse lucht, je hoofd leegtrappen en het voldane gevoel na afloop. Dat je onderweg mogelijk ook nog wat extra calorieën kwijtraakt? Dat is mooi meegenomen!

_{foto's: Ard Krikke, Youri Zwart, Michiel Maas & Peter van Rooij}