Lopen fanatieke fietsers meer risicio op hart- een vaatziekten?

Zijn belangrijkste boodschap is simpel: “Stop vooral niet met sporten. De voordelen zijn enorm en wegen nog altijd ruimschoots op tegen de mogelijke nadelen.” Maar wat is er dan precies aan de hand? Recent onderzoek van Eijsvogels laat zien dat bij een specifieke groep sporters bepaalde hartafwijkingen iets vaker voorkomen. Denk aan hartritmestoornissen en verkalking van de kransslagaders. 

Definitie intensief

De doelgroep van het onderzoek omvat mensen van 35 jaar en ouder. De gemiddelde lezer van Fietssport Magazine zou je zeggen. Bij die doelgroep blijkt dat bij de personen die hun leven lang zeer intensief trainen, vaker kalkafzetting in de aderen voorkomt. Maar belangrijk om te weten is wat dat ‘zeer intensief trainen’ precies inhoudt. Thijs legt uit: “Het gaat niet over een paar keer per week lekker hard fietsen. We hebben het over jarenlang trainen op hoge intensiteit, waarbij je hartslag en ademhaling flink omhooggaan en praten nauwelijks meer lukt. Denk aan continu trappen in hartslagzone vier of vijf en dat structureel intensief gedurende een periode van langer dan tien tot twintig jaar.”

Troponine

Een eerder onderzoek richtte zich op de signaalstof troponine, een eiwit dat vrijkomt bij inspanning. Tijdens het onderzoek heeft de groep sporters met een extreem hoge of juist extreem lage troponinewaarde na inspanning een CT-scan gehad waarbij gekeken werd naar de gesteldheid van de kransslagaders. Hieruit is gebleken dat sporters met een hogere waarde aan troponine niet vaker last hebben van kransslagaderverkalking dan sporters met een hele lage waarde. 

Stabiliteit

“Het verklaart niet waarom de een meer last heeft van kalkafzetting dan de ander en juist daarover willen we meer weten,” zegt hij. “Want we zien inderdaad vaker verkalking bij duursporters die jarenlang intensief trainen. We weten alleen nog niet wat dat betekent. Het zou zelfs kunnen dat die verkalking stabiliteit geeft op zwakkere plekken in de kransslagader en daardoor juist mínder risico geeft op een hartinfarct. Dat is op dit moment nog een hypothese, een aanname van ons. We moeten dit verder onderzoeken met een groep sporters waarvan een gedeelte wel verkalking in de aderen heeft en een gedeelte niet. Die zullen we over een langere periode volgen om te kijken of verkalking daadwerkelijk meer of minder risico op hart- en vaatafwijkingen geeft bij extreem sporten. Met gelden van de Hartstichting doen we in het FIT-HEART consortium onderzoek naar dit soort lange termijnconsequenties.” Met andere woorden: voor nu betekent meer verkalking niet automatisch meer gevaar. 

Serieuze signalen

Dat betekent niet dat sporters onkwetsbaar zijn. “Sporters denken soms dat ze alles kunnen ‘wegsporten’, maar dat is niet zo. Een verhoogd cholesterol of hoge bloeddruk komt ook bij fitte, slanke mensen voor”, zegt de onderzoeker. Hij adviseert mannelijke 40-plussers en vrouwelijke 50-plussers zich eens per vijf jaar te laten checken op risicofactoren bij de huisarts: bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker. Dan weet je waar je staat en kun je gerust blijven sporten. Maar ook dan is het tijdens het sporten goed om signalen serieus te nemen. Als je voor je gevoel lekker met voldoende power aan het fietsen bent en ineens je normale tempo niet meer kunt halen, je hartslag vreemd reageert of je een raar atypisch gevoel krijgt, dan is dat niet normaal. Laat je dan checken.” 

Stevig doortrappen

Acuut je trainingsschema aanpassen is dus in de meeste gevallen niet nodig. De signalen uit het onderzoek gelden vooral voor een kleine groep sporters die jaar in, jaar uit op zeer hoge intensiteit trainen. Voor de grote groep recreatieve en fanatieke wielrenners die een paar keer per week stevig doortrapt, blijft fietsen juist één van de beste investeringen in hun gezondheid. Het verlaagt de kans op hart- en vaatziekten, chronische ziekten, verbetert de conditie en draagt bij aan een fitter en energieker leven. 

Onderhoud

Belangrijker is het om sport te blijven zien als onderdeel van een bredere, gezonde leefstijl. Regelmatig bewegen alleen is geen garantie dat alles onder controle is. Ook fanatieke sporters kunnen te maken krijgen met een verhoogde bloeddruk, cholesterol of bloedsuiker. Door daar af en toe bewust bij stil te staan en het te laten controleren, haal je het maximale uit je actieve leven zonder onnodige zorgen. Voor de gemiddelde fietser geldt dus vooral dit: blijf lekker rijden, geniet van je rondjes en zorg af en toe voor een check-up. Of zoals Thijs het samenvat: “Je onderhoudt je fiets zorgvuldig. Zie je lichaam als een motor die ook onderhoud nodig heeft.”