Wat is het nut van een weekje trainen op Mallorca of in Calpe?

Het antwoord ligt niet in het trainingsschema zelf, maar in alles eromheen. Progressie is namelijk geen simpele optelsom van kilometers en intervallen. Het is een complex systeem waarin kleine variaties grote gevolgen kunnen hebben. En juist dát inzicht kan je als wielrenner een heel stuk verder brengen.

Geen machine

We hebben de neiging om ons lichaam te behandelen als een voorspelbare machine: stop er een trainingsprikkel in en er komt een verwacht resultaat uit. Maar de werkelijkheid is weerbarstiger. Manuel Sola Arjona beschrijft perfect in zijn boek ‘The Nature of Training’ (een absolute aanrader!) hoe duurprestaties beter begrepen kunnen worden vanuit complexe systemen.
 
Dit klinkt ingewikkelder dan het is. Het kernidee: een atleet is een complex adaptief systeem. Dat betekent dat talloze factoren, zoals slaap, stress, voeding, weer, motivatie, terrein voortdurend met elkaar interacteren en gezamenlijk bepalen hoe je lichaam reageert op een trainingsprikkel. Twee keer exact hetzelfde trainingsblok uitvoeren levert daardoor per definitie een andere uitkomst op. Niet omdat het schema niet deugt, maar omdat jij als systeem continu verandert.

"Je elimineert stressfactoren als werk en huishouden, je optimaliseert slaap en voeding, je rijdt op onbekend terrein en al die factoren versterken elkaar"

Dit sluit aan bij wat we in de trainingsleer de non-lineariteit van training noemen. Kleine veranderingen in omstandigheden, bijvoorbeeld een nacht slecht slapen, een kopje koffie meer of minder, een onbekende route, kunnen een onevenredig groot effect hebben op de adaptatie die volgt. Dat is geen ruis die we moeten wegfilteren, maar juist relevante informatie waar we gebruik van kunnen maken.

En precies dát verklaart waarom een trainingsweek op Mallorca of een andere hemelse locatie zoveel oplevert. Je elimineert stressfactoren als werk en huishouden, je optimaliseert slaap en voeding, je rijdt op onbekend terrein in nieuwe omstandigheden en al die factoren versterken elkaar.

Variatie als trainingsprikkel

En daar wordt het interessant. Onderzoek naar motorisch leren en adaptatie laat al langer zien dat variatie in trainingsomstandigheden de leerrespons kan versterken. Het principe van contextual interference, oorspronkelijk beschreven door Shea en Morgan (1979) in motorisch leeronderzoek, toont aan dat het oefenen onder wisselende omstandigheden op de korte termijn lastiger voelt, maar op de lange termijn tot betere en robuustere prestaties leidt.

"Trainen op nieuwe routes of rijden bij wisselende weersomstandigheden dwingt je lichaam en brein om zich steeds opnieuw aan te passen"

Vertaald naar het wielrennen: trainen op onbekende routes, wisselen tussen klimmen en vlak terrein, of rijden bij wisselende weersomstandigheden dwingt je lichaam en brein om zich steeds opnieuw aan te passen. Dat levert een rijkere en veelzijdigere adaptatie op dan wanneer je elke dinsdag hetzelfde intervalletje op dezelfde weg afwerkt of god verhoedde het die zelfde Zwift-race op donderdagavond.

Micro-managen

Maar variatie zonder richting is chaos. En daar komt de rol van de coach of een trainingsschema of belangrijker nog het vertrouwen daarin, om de hoek kijken. Onderzoek van Jowett en Cockerill (2003) naar de coach-atleet-relatie laat zien dat vertrouwen en commitment tussen coach en atleet direct samenhangen met prestatieontwikkeling en welzijn. Wanneer een wielrenner vertrouwen heeft in het proces, durft hij of zij het schema te volgen zonder bij elke zware dag in paniek te raken. Dat vertrouwen werkt als een stabiliserende kracht binnen het complexe systeem. Het voorkomt dat de atleet gaat micro-managen, te veel gaat analyseren of uit angst gaat onderpresteren op trainingen.

Sola Arjona benadrukt dit ook in zijn boek: een goede coach of trainingsplan opereert niet als een programmeur die een vast recept uitvoert, maar als iemand die het systeem begrijpt en weet wanneer bij te sturen.
 
Wat betekent dit voor jou? Durf te variëren. Rijd eens een route die je niet kent. Boek die trainingsweek op een hemelse plek en niet alleen voor de kilometers, maar voor het totaalplaatje: geen stress, goed eten, goed slapen en nieuwe prikkels op onbekende wegen. Maar ook; maak die voorgeschreven training eens langer of sla ‘m over, maar werk vooral met een rode draad en niet een trainingsschema dat weken van te voren al helemaal vastligt.

Een trainingsschema of coach is geen garantie en al helemaal geen waarzegger, maar eerder een kompas. De uitkomst wordt bepaald door het samenspel van alles wat je meemaakt, voelt en doet.