Adaptive Mountain Bike Initiative neemt drempels in het bos weg

Het Adaptive Mountain Bike Initiative (AMBI) is opgezet door Ydwer van der Heide en Patrick Jansen, twee bevlogen liefhebbers van mountainbiken en het outdoorleven.

Patrick is naast bosecoloog een van de bekendste routebouwers van Nederland, met meer dan 140 MTB-routes op zijn naam. Ydwer verdiende zijn sporen als sportfotograaf en reisde jarenlang de wereld over. In 2021 veranderde zijn leven drastisch door een surfongeluk, waarbij hij vanaf zijn borst verlamd raakte.

Maar zijn liefde voor het buiten zijn, avontuur en mountainbiken bleef onveranderd. Ydwer ontdekte een nieuwe manier om zijn passie voort te zetten: adaptive mountainbiken. Wat begon als persoonlijke revalidatie groeide uit tot een missie om deze sport toegankelijker en bekender te maken in Nederland.

We vroegen Ydwer hoe zijn persoonlijke ervaring heeft geleid tot AMBI en wat hij ermee wil bereiken.

Hoe ben je in aanraking gekomen met adaptive mountainbiken?

“Tijdens mijn revalidatie zag ik online een video van adaptive mountainbikers. Ik had geen idee dat het bestond, maar wist meteen: dit wil ik ook. Daarna ben ik fanatiek gaan zoeken naar zo’n driewielige offroad bike. Uiteindelijk vond ik er één in Amerika en heb die met heel veel pijn en moeite naar Nederland gehaald.”

Hoe ziet een adaptive mountainbike er eigenlijk uit?

“Adaptive mountainbikes zijn er in verschillende varianten, elk met hun eigen mogelijkheden. Er zijn twee hoofdtypes: één voorwiel met twee achterwielen, waarbij de aandrijving op het voorwiel zit, en twee voorwielen met één achterwiel, waarbij de aandrijving op het achterwiel zit. De meeste modellen worden met de armen aangedreven en staan daarom bekend als handbike of handcycle.

Op mountainbikeroutes kiezen de meeste rijders voor een elektrische ondersteuning, omdat steile of losse klimmetjes lastig zijn zonder volledige tractie.”

Kon jij er meteen mee wegrijden?

“Nee, ik moest eerst leren er zelfstandig in en uit te komen. Dat duurde wel een tijdje. Toen ik dat eenmaal onder de knie had, ging er een wereld voor me open. Samen met mijn vriendin begon ik routes te verkennen, te beginnen met MTB-route Noordwijk, die vanaf ons huis goed bereikbaar is. In het begin rende ze achter me aan. Zo hebben we stukje voor stukje de route verkend om te ontdekken wat er mogelijk was.”

En, wat is er mogelijk?

“Best veel. Als je ziet hoe hard ik nu over de routes ga vergeleken met die eerste moeizame ritten, is dat echt een wereld van verschil. Het duurde dan ook niet lang voordat ik op zoek ging naar andere routes.

Al vrij snel kwam ik erachter dat niet iedere route even geschikt is voor adaptive mountainbiking. Ik liep er namelijk tegenaan dat ik soms ergens niet langs of doorheen kon. Ik dacht: dit moet beter kunnen. Daarom heb ik contact gezocht met Patrick Jansen, de trailbouwer van Nederland.”

Wat heb je Patrick gevraagd?

“Tijdens een Mountainbike Summit, een bijeenkomst van routebouwers, trailcrews en natuurbeheerders, stelde ik de vraag of er ook werd nagedacht over de toegankelijkheid van MTB-routes. Het antwoord was dat er ook rolstoelpaden zijn. Toen dacht ik: ja, maar dat is niet wat ik bedoel. Adaptive bikers willen geen geasfalteerde paden, maar juist uitdaging, net als andere mountainbikers.

"Adaptive bikers willen geen geasfalteerde paden, maar juist uitdaging, net als andere mountainbikers"

Ik merkte dat de aanwezigen zich daar nog niet echt een voorstelling van konden maken. Gelukkig stond er na de meeting een social ride gepland. Ik kan me de verbaasde blikken en opmerkingen nog goed herinneren toen ik mijn bike uit de bus haalde: ‘Wow, ga je hierop fietsen?’

Onderweg – het regende keihard – wilde iedereen achter me fietsen en na afloop waren ze vol bewondering over wat ze hadden gezien. Toen werd Patrick duidelijk wat ik bedoelde met toegankelijk maken van routes.”

Wat betekent ‘toegankelijkheid’ in dit geval precies?

“Het gaat er niet om dat je routes eenvoudiger maakt voor adaptive bikers. De uitdaging moet blijven. Maar als een route onbegaanbaar wordt door bijvoorbeeld een hekje, bruggetje of te smalle doorgang, dan is dat zonde. Met kleine aanpassingen kun je zo’n obstakel omzeilen zonder de aard van de route te veranderen.”

Welke stappen hebben jij en Patrick concreet genomen?

“Samen met Patrick heb ik routes gereden om te analyseren waar de knelpunten zitten: wat kan wel, wat kan niet, wat zijn de beperkingen van de fiets en wat kunnen we aanpassen?

Op basis daarvan hebben we richtlijnen opgesteld, waarmee we routes kunnen classificeren – van groen, blauw, rood tot zwart – en aangeven wat wel en niet toegankelijk is. Die hebben we vervolgens voorgelegd aan andere mountainbikers om te toetsen of zij zich erin konden vinden.

"Onze ambitie is alle mountainbikeroutes keuren op geschiktheid voor adaptive gebruik"

Onze ambitie is alle mountainbikeroutes objectief keuren op geschiktheid voor adaptive gebruik. Zo weet elke adaptive mountainbiker of een route écht geschikt is voor zijn of haar adaptive bike.”

Wordt deze routekeuring al toegepast?

“In de Achterhoek gaan alle MTB-routes gekeurd worden, en ook regio’s als Groningen en Twente zijn aangehaakt. Op de Utrechtse Heuvelrug lopen nog gesprekken. Uiteindelijk is het de bedoeling dat de keuring wordt geïntegreerd in het bestaande NTFU-kleurcodesysteem, zodat inspecteurs dit kunnen meenemen als ze op pad zijn. Hiervoor hebben we uiteraard speciale bordjes gemaakt.”

Hoe groot is de doelgroep eigenlijk?

“Dat is lastig te zeggen. Er is een groep die samen fietst, maar ook veel mensen die individueel rijden. Het grootste probleem is onbekendheid: veel mensen weten simpelweg niet dat dit kan, terwijl buiten zijn en bewegen juist zoveel oplevert – fysiek en mentaal.

"Naast toegankelijkheid speelt bewustwording ook een grote rol"

Naast toegankelijkheid speelt bewustwording dus ook een grote rol. Uiteindelijk moet iedereen kunnen genieten van offroad-avonturen, ongeacht de fysieke uitdaging.”

Wat zou je uiteindelijk willen bereiken?

“Het mooiste zou zijn als alle Nederlandse routes toegankelijk worden voor adaptive mountainbikers. Dat is ambitieus en waarschijnlijk niet haalbaar. Wel haalbaar is dat bikers vooraf kunnen zien welke routes geschikt voor hen zijn en dat onnodige obstakels verdwijnen. Op MTBroutes.nl zullen de geschikte routes voor aMTB duidelijk worden aangegeven.

Ik zou het heel vet vinden als het straks de normaalste zaak van de wereld wordt dat je een adaptive mountainbiker tegenkomt op de trails.”

Wat betekent mountainbiken voor jou persoonlijk?

“Het is pure vrijheid. Ik stap vanuit mijn garage op de fiets en sta tien minuten later in de duinen. Met relatief weinig inspanning krijg ik er enorm veel energie voor terug. Dat gevoel van snelheid, natuurbeleving en zelfstandigheid gun ik anderen ook.”

Tot slot: wat kunnen we de komende tijd verwachten?

“We werken aan het uitwerken van de richtlijnen en testen het keuringssysteem. Ook willen we de community uitbreiden en activeren. Hiervoor krijgen we hulp van fantastische ambassadeurs, zoals Olympisch kampioen Jetze Plat en Marc van den Tweel, algemeen directeur van NOC*NSF. Daarnaast worden er evenementen georganiseerd, zoals de Adaptive Mountain Bike Summit op 10 april. Kortom, plannen genoeg.”

Meer weten over het Adaptive Mountain Bike Initiative? Check dan vooral adaptive-mtb.nl.