Drenthe op z'n mooist

De VAM-berg in Drenthe was jarenlang een stortplaats voor huisvuil uit de Randstad. Het vuil werd per trein naar de bult in Wijster gevoerd, waar er compost van werd gemaakt ter verbetering van de schrale Drentse gronden. Dat gebeurde door de Vuil Afvoer Maatschappij (VAM) waaraan de berg zijn naam ontleent. 

Maar waar de vuilstort vroeger vooral werd gemeden, is hij nu een publiekstrekker met nationale allure. Er is in 2018 een wielerparcours geopend dat zijn weerga in de noordelijke provincies niet kent. De 2,1 kilometer lange route telt drie beklimmingen met een gemiddelde stijging van 10 procent. 
Klapstuk is de steile strook (15 procent) die over een lengte van 160 meter is bestraat met flinten, ofwel Drentse kasseien. Op de top van het parcours (48 meter boven NAP) word je beloond met een 360 graden panorama over de bosrijke ommelanden en de vuilverbrandingscentrale van Attero – het afvalbedrijf zit er nog steeds.

Het nieuwe wielerwalhalla zou deze maand extra in de spotlights worden gezet tijdens het NK wielrennen. De coronacrisis gooide roet in het eten, maar onze belangstelling voor de fietsprovincie Drenthe is gewekt.

De routebouwers

De VAM-berg is het hoogtepunt van de 117 km tellende route Drenthe op z’n Mooist die we fietsen vanuit Hoogeveen. Hij voert langs een aaneenschakeling van weilanden, bossen, zandverstuivingen, beekdalen, esdorpen en hunebedden in de natuurrijke provincie. Drenthe heeft meer te bieden dan de bult in Wijster.

De route is gemaakt door wielervereniging De Peddelaars uit Hoogeveen. De club heeft zo’n 550 leden, waarvan ongeveer 400 recreanten en 150 wedstrijdrenners. Routebouwer is Jacob Oost, die ook coördinator is van de Roodtoer die de club jaarlijks in augustus houdt. Het evenement met ‘road’, ‘off-road’ en ‘strade bianche’ heeft de VAM-berg als ankerpunt en trok vorig jaar 600 deelnemers.
De route Drenthe op z’n Mooist staat bij de club jaarlijks op de kalender, zegt secretaris Richard Frans. “We rijden hem in het voorjaar of najaar als het niet te druk is op de fietspaden. De natuurgebieden op de route zijn prachtig, net als de slingerende klinkerwegen en typisch Drentse dorpjes met rietgedekte boerderijen.”

Bollenvelden en zandverstuivingen

We starten vanaf het clubhuis met aanpalende wielerbaan van De Peddelaars. Al gauw doemt de VAM-berg aan de horizon op, geflankeerd door de blauwe schoorstenen van de centrale. Draaiend en kerend tussen de weilanden, geeft de parcoursbouwer je een indruk van de bult die volgt in de finale.

Het is lente. De zon schijnt uitbundig. Bollenvelden trekken felgekleurde strepen door het landschap. De stevige noordoostenwind laat ons zwoegen op de onbeschutte landwegen.

Bij Hooghalen draaien we het fietspad op dat dwars door het Groote Zand kronkelt. Het natuurgebied dankt zijn naam aan de uitgestrekte zandwoestenij waarvan het ooit deel uitmaakte. We fietsen door de zandverstuivingen met verdwaalde naaldbomen en geurende heides. De vogels zingen terwijl een Schotse hooglander kalf zoogt bij z’n moeder - een idyllisch tafereel. 

We vervolgen de route over klinkerwegen en een enkel strookje flinten, de Drentse tegenhanger van de kasseistrook. De kleine keien zijn nog lastiger te berijden dan de bekende kinderkopjes. In Balloo maakt de postbode zijn dagelijkse ronde, terwijl rietdekkers bezig zijn met het vervangen van de kap van een oude Saksische boerderij.

Grafheuvels en hunebedden

De noordelijke lus brengt ons in Nationaal Landschap Drentsche Aa, dat zich afficheert als ‘het best bewaarde esdorpenlandschap van West-Europa’. De esdorpen worden gekenmerkt door een centrale brink (weide) met eiken, die samen met de kerktoren de contouren van het dorp markeren. De boeren werkten op de omringende akkers (essen).

Je vindt in het gebied tevens de grootste concentratie prehistorische monumenten van ons land, waaronder grafheuvels en hunebedden. In dorpen als Anloo en Eext hinten grote zwerfkeien en wit-groene borden erop dat de hunebedden in de buurt zijn.

 

Drentser wordt het niet! 

In Eext stoppen we bij hunebed D-14 voor een rustpauze met prehistorische allure. In de provincie zijn nog 52 dergelijke grafkamers te vinden. Ze werden zo’n vijfduizend jaar geleden gebouwd van reusachtige zwerfkeien die in de ijstijd door landijs vanuit Scandinavië werden aangevoerd. De keien werden op hun plek gerold over boomstammen. 

Het is mijn eerste kennismaking met de hunebedden en ik ben onder de indruk. Zittend op het 18 meter lange bouwwerk, verbaas ik me erover dat de oermensen de 20.000 kilo zware stenen ooit op hun plek hebben gekregen. Niet voor niets werd lange tijd aangenomen dat de hunebedden door reuzen (huynen) waren gebouwd. 

Op naar de Col du Vam

Als de teller 100 kilometer aantikt, speuren we naar de VAM-berg aan de horizon. Op een klinkerweg bij Wijster zien we hem liggen achter een bomenrij. De spanning loopt op. Even bekruipt me het gevoel van een wedstrijdfinale. Via een smal pad enteren we het parcours dat als een achtbaan op de berg ligt. We beginnen met de onregelmatige beklimming aan de noordkant (600 meter, max. 11%). Wij kiezen de asfaltbeklimming, maar je kunt op het einde ook de vinnige flintenstrook pakken. De jus is uit de benen, maar ik ga vol aan. Een scherpe linkerbocht aan de voet leidt naar het steilste stuk. Mijn benen lopen vol, maar ik heb net genoeg over om door te trekken op het buitenblad. De helling vlakt af, waardoor ik genoeg snelheid kan meenemen naar de laatste bult voor de top. Een heerlijke beklimming!

Het echte koersgevoel

De zuidelijke helling is venijnig, met de eerste 200 meter maximaal 14 procent. Als je fit bent, haal je dat op het buitenblad. Zo niet, dan ontplof je net als ik ergens halverwege. De route leidt je na deze beklimming van het parcours af. Maar wij besluiten ook de derde beklimming mee te pakken. Het gaat om de klassieke helling, bekend van de Ronde van Drenthe, die er al lag voor het terrein door Attero werd opengesteld. Over een lengte van 400 meter leidt de klim rechttoe rechtaan naar de top, met een stukje 12 procent aan de voet. De letters ‘VAM’ op het wegdek geven je het echte koersgevoel.

Voldaan en buiten adem maak ik een selfie bij het bord met opdruk ‘Col du VAM Altitude 4800 cm +NAP’ (wat is er mis met de Nederlandse benaming ‘VAM-berg’?). We kijken uit over de bosrijke ommelanden en de rokende centrale. Rustige landwegen, natuurgebieden en cultuurhistorie had de provincie al genoeg. Maar de klimsensatie op het wielerparcours maakt je Drentse dag ‘op fietse’ pas echt compleet.