Interview met adaptive mountainbiker Ydwer van der Heide: "Eigenlijk is er niets veranderd"

Mountainbiken en surfen betekende alles voor Ydwer van der Heide uit Noordwijk, net als zijn werk als kitesurffotograaf. Op 4 februari 2021 leek hij door alles een streep te moeten zetten, toen hij een dwarslaesie opliep. Intussen heeft hij met een aangepaste bike de Elfstedentocht volbracht en wil hij IJsland doorkruisen. Vriendin Marije: ‘Soms denk ik: gast, doe toch eens normaal…’

Hij woont op steenworp afstand van het strand van Noordwijk, vier hoog. De deur gaat automatisch open (en dicht) en vriendin Marije regelt koffie plus gevulde koek. Op de vraag of ze erbij wil komen zitten knikt ze gretig ja. “Ik heb ook wel wat te vertellen”, zegt ze lachend. Ydwer lacht ook. Hij is vanaf zijn borst verlamd, veel dromen zijn in duigen maar het is hem allemaal niet aan te zien.

Stralende kop, mooie verhalen, een realist met ogenschijnlijk onrealistische doelen. Zijn lijf is voor een groot deel lamgeslagen, zijn ambities niet. “Eigenlijk is er niets veranderd”, zegt hij. En dat is best een uitspraak voor iemand die dagelijks in een rolstoel zit, voor wie een hand geven al gedoe is en aankleden een uitdaging.

‘Het is niet goed met Yd’

Weet hij überhaupt nog iets van het ongeluk? “Ja, alles”, zegt hij. “Ik was aan het surfen met een hydrofoil, dan zweef je boven het water, met de vleugel onderaan de plank in zee. Het water was die dag ondiep, de foil schoof af en toe over de grond. Ik pakte ik een golf en ben toen op een ongelukkige manier gevallen.

"Ik knalde met mijn hoofd op de bodem en op dat moment verdween alle kracht uit mijn armen en benen"

Ik knalde met mijn hoofd op de bodem en op dat moment verdween alle kracht uit mijn armen en benen. Ik lag met mijn gezicht naar beneden onder water en hield zo lang mogelijk mijn adem in. Ik kon niets, niet omdraaien, niets. Een vriendin heeft me op tijd omgedraaid. Samen met anderen heeft ze me naar de kant gebracht en ben ik in een strandauto van de reddingsbrigade naar een ambulance vervoerd.”

Zijn vriendin neemt het woord over. “Ik had een online meeting en hoorde enorm veel sirenes. Ik dacht nog: als er maar niets met de surfers is, maar ik dacht geen seconde aan Ydwer. Ik wilde ook gaan surfen en fietste de boulevard op. Ik zag veel politieauto’s en heel veel mensen…. Ik dacht: hier is serieus wat gebeurd. Toen zag de vriendin van ons mij, die mee was surfen, en ze zei: “Het is niet goed met Yd.” Ik haastte me naar de KNRM-wagen, en daar lag hij, superstrak op een brancard. Ik was in shock. En toen hebben ze hem naar het ziekenhuis vervoerd.”

Daar vond een spoedoperatie plaats. Er werd gered wat er te redden viel maar al snel werd duidelijk dat hij een incomplete dwarslaesie had, een zogeheten hoge laesie, met verminderde tricepsfunctie en geen handfunctie. De incompleetheid zorgt er weer voor dat Ydwer wel een klein beetje rompstabiliteit heeft.

Megacontrast

Het ongeluk had vérstrekkende gevolgen, ook voor Marije. Ze vroeg zich af: kon haar vriend dit wel aan? “Dat was de eerste dagen na het ongeluk mijn grootste angst: dit gaat hij niet trekken. Na 24 uur bewogen zijn benen nog niet, bewogen zijn armen niet, bewogen zijn handen niet…” Ydwer: “Het is ook een megacontrast. Ik was altijd onderweg als fotograaf, elke dag met sport bezig en dan was ik ineens in alles beperkt. Ik heb ook altijd gezegd: als ik ooit in een rolstoel terecht kom, hoeft het van mij niet meer. Nu denk ik: wat is er veranderd?

"Ik heb altijd gezegd: als ik ooit in een rolstoel terecht kom, hoeft het van mij niet meer. Nu denk ik: wat is er veranderd"

Ja, veel, maar eigenlijk ook niets. Je verschuift gewoon de uitdagingen naar iets anders, met een ander perspectief. Ik weet nog dat ik tijdens mijn revalidatie bij Heliomare in Wijk aan Zee voor het eerst met heel veel moeite een sok aan kreeg. Ik gaf de ergotherapeut een high five, zoals ik na een loodzware MTB-trail mijn maten een high five gaf. Ik realiseerde dat het gevoel hetzelfde was.”

Eerst was er de sok, later kwamen er toch weer prestaties op de fiets. “Vanaf dag één ben ik stippen op de horizon gaan zetten. Accepteren wat mijn nieuwe leven was en daarin doelen zien te bereiken. Pas als je accepteert wat je hebt, kun je door naar het volgende doel.”

Tijdens zijn revalidatie kreeg Ydwer de beschikking over een zogeheten aankoppelhandbike, waardoor hij vanuit zijn rolstoel met zijn armen kon ‘fietsen’. “Dat was voor mij een enorme stap”, zegt hij. “Ik kon weer van A naar B. Het was wel ontzettend zwaar, ik creëerde een snelheid van niks, maar het verruimde mijn wereld.”

HandbikeBattle

Niet heel veel later viel zijn oog op een evenement in Oostenrijk, de HandbikeBattle in Kaunertal. Met meer dan 100 deelnemers samen handbiken, bergop, van 800 meter naar bijna 2000. “Daar wilde ik naartoe werken”, zegt de geboren Fries. “Allemaal handbikers met een gezamenlijk doel, ieder z’n eigen verhaal, dat leek me waanzinnig. Wilde ik dit? Ja! Was ik al sterk genoeg? Absoluut niet!” Marije lacht. “Hij moest trainen om sterker te worden. En gelukkig hadden ze bij Heliomare zo’n fiets staan.”

Die fiets, dat was een zogeheten vastframe handbike, ook wel adaptive mountainbike of aMTB genoemd. Hij moest er door drie man in getild worden. Toen hij eenmaal zat, was het tijd voor een eerste ritje, door de duinen van Wijk aan Zee. “Het was een elektrisch ondersteunde fiets, ik had bij lange na niet genoeg kracht om ook maar iets voor elkaar te krijgen zonder ondersteuning. Maar ik mocht met een elektrische handbike meedoen aan die battle in Oostenrijk.” En dus moest er getraind worden, samen met zijn vriendin.

"We kwamen op een dag langs een MTB-route en zeiden tegen elkaar: zullen we die gewoon proberen"

Ydwer: “We kwamen op een dag langs een MTB-route en zeiden tegen elkaar: zullen we die gewoon proberen? Toen heeft Marije haar fiets op slot gezet tegen een boom, want lopend was het iets makkelijker om mij te helpen. Het tempo stelde niets voor, maar het gevoel was fantastisch. Ik was terug in de natuur.”

In de bossen liep hij wel tegen een ander probleem op: de trails bleken obstakels te kennen die een handbiker niet kan trotseren. Ook op dit front voert hij nu al bijna een jaar actie; met de organisatie AMBI (Adaptive Mountain Bike Initiative) vecht hij voor een betere toegankelijkheid voor adaptive mountainbikes.

Geen goedkoop grapje

Inmiddels heeft-ie zijn eigen adaptive mountainbike. Dat was geen goedkoop grapje, maar via een crowdfundactie van mensen uit de surf-community en met de steun van vrienden en familie en diverse overheidsfondsen werd het geld bij elkaar gesprokkeld voor de ligfiets. Hij volbracht de battle in Oostenrijk, twee keer zelfs. Alleen, zonder Marije. Stellig: “Ik heb altijd alleen gereisd, alleen de reportages gedaan. Door het ongeluk was ik nooit meer alleen en dat miste ik enorm.”

Marije: “We zouden na de tweede keer nog een paar dagen naar een dal gaan, vlak in de buurt van die battle, en daar ging ik eerder naartoe. Ik kwam erachter dat ik een kwartier van hem verwijderd was! Maar dat wist hij niet en dat heb ik zo gelaten.” Een derde keer mocht ze wel mee, omdat hij niet, zoals de eerste twee keer, met een team van Heliomare ging, maar alleen. Marije: “Toen mocht ik zijn buddy zijn. Dat was echt te gek.” Ydwer knikt en straalt. “We waren zo’n goed team!”

"Ik wil IJsland wel doorkruisen. Misschien nu nog te hoog gegrepen, maar het is altijd goed om doelen te hebben"

Al snel tekende hij een nieuwe stip: de Elfstedentocht. Ruim 200 kilometer, 24 uur knokken, de hele nacht door, met voortrazend verkeer langs hem. Marije: “Dan zou je denken, na die Elfsteden is het wel gedaan met de honger. Maar nu hoor ik hem dingen zeggen waarbij ik denk: gast, doe eens normaal!” Zoals? “Nou, tochten met 4.000 hoogtemeters…” Ydwer: “Ik wil IJsland wel doorkruisen. Misschien nu nog te hoog gegrepen, maar het is altijd goed om doelen te hebben.” Waarom eigenlijk? “Ik denk dat ik vooral naar mezelf wil bewijzen dat die beperkingen er niet toe doen. Dat ik net zulke gekke dingen kan doen als ervoor. Zoals ik al zei: er is veel veranderd, maar eigenlijk is er niks veranderd.”

_{Tekst: Thomas Braun
Beeld: Marc Bolsius}
 

---

Adaptive Mountain Bike Initiative

De ambitie van het Adaptive Mountain Bike Initiative is om alle mountainbikeroutes in Nederland objectief te keuren op geschiktheid voor adaptive gebruik. Zo weet elke adaptive mountainbiker of een route écht geschikt is voor zijn of haar adaptive bike. In de Achterhoek gaan alle MTB-routes gekeurd worden, en ook regio’s als Groningen en Twente zijn aangehaakt. Op de Utrechtse Heuvelrug lopen nog gesprekken. Uiteindelijk is het de bedoeling dat de keuring wordt geïntegreerd in het bestaande NTFU-kleurcodesysteem. Op MTBroutes.nl zullen de geschikte routes voor aMTB duidelijk worden aangegeven. Ydwer: “Het gaat er niet om dat je routes eenvoudiger maakt voor adaptive bikers. De uitdaging moet blijven. Maar als een route onbegaanbaar wordt door bijvoorbeeld een hekje, bruggetje of te smalle doorgang, dan is dat zonde. Met kleine aanpassingen kun je zo’n obstakel omzeilen zonder de aard van de route te veranderen.”

Meer info: adaptive-mtb.nl. Eerder spraken we met Ydwer uitgebreid over het Adaptive Mountain Bike Initiative. Lees het interview hier.
 

---