Clubhelden: Van klaagzang naar koplopers

Het is een herkenbaar scenario voor veel wielerverenigingen. Goede bedoelingen in overvloed, maar structuur en een heldere koers ontbreken. Het Koploperstraject van de NTFU bood uitkomst voor onder meer RTC Duurstede, DTC uit Driebergen, WTC Houten en Tempo Soest.

“Ik ging dan naar zo'n regiovergadering en hield dat een half uur vol.” Jan de Groot, voorzitter van Tempo Soest, trapt stevig af: “Daar zaten wielerverenigingen alleen maar te mopperen over teruglopende ledenaantallen. Of dat ze nauwelijks vrijwilligers konden vinden. Ik had echt zoiets van: wat doe ik hier?”

Dagelijkse beslommeringen

Bij RTC Duurstede dreigde het bestuur vast te lopen in de dagelijkse beslommeringen. “We deden al veel dingen goed”, zegt voorzitter Walter Temmink, “Maar deden we ook de goede dingen om over drie jaar nog steeds relevant te zijn als club? Het bestuur investeerde veel energie in allerlei losse initiatieven, maar de juiste samenhang en structuur ontbraken nog.”

De doorbraak kwam toen deze clubs samen met WTC Houten en DTC uit Driebergen besloten uit de negatieve spiraal te willen stappen. “We waren er zo moe van”, zegt Jan. “We hebben toen gezegd: kunnen we niet met een paar clubs eens kijken hoe we samen verder kunnen komen?” Voorzitter Eric van Vliet van WTC Houten beaamt: “We zochten naar verbinding met clubs die elkaar verder wilden brengen. Om er niet alleen zelf beter van te worden maar vooral om onze hele regio vooruit te helpen.”

"We zochten naar verbinding met clubs die elkaar verder wilden brengen"

“We zagen dat we niet alles zelf hoeven uit te vinden”, vertelt Walter. “Als je iets wilt weten, vraag je het aan de NTFU of een andere vereniging in de buurt.” Die actieve houding viel op bij de NTFU, die daarop het Koploperstraject initieerde. Het doel: verenigingen die al goed bezig zijn, verder helpen te versnellen, om daarna ook andere clubs te kunnen inspireren.

Masterclasses

De afdeling Verenigingsondersteuning van de NTFU ontwikkelde een inspirerend programma. “We organiseerden een zogenaamde ‘spiegelavond’ waarin we samen met de deelnemende clubs op zoek gingen naar wat goed ging, maar ook waar de uitdaging zat.  De gemene deler was: nieuwe doelgroepen binden, zoals vrouwen en jongeren. We hebben een traject uitgewerkt van ongeveer een half jaar waarin structuur en maatwerk hand in hand gaan”, zegt coördinator verenigingsondersteuning Jos van Schijndel.

Het programma bestond uit drie gezamenlijke masterclasses gecombineerd met individuele begeleiding. Met onderwerpen als het identificeren van doelgroepen, het creëren van een passend aanbod en de communicatie met leden. De verenigingen gingen vervolgens zelf concreet aan de slag met de opgedane kennis en kregen daarbij tussentijdse begeleiding van een externe procesbegeleider.


_{Myrthe - Tempo Soest}

Eén van de begeleiders was coach en cursusleider Nelly Voogt. “Zij stelde vragen die we onszelf niet hadden kunnen, misschien zelfs niet hadden durven stellen”, vertelt Myrthe Heijnen, bestuurslid bij Tempo Soest. “Nelly heeft ons echt uitgedaagd.”

"De kennisuitwisseling tussen de vier clubs leverde ook direct resultaten op"

Het Koploperstraject bood ook verdieping. Walter van RTC Duurstede: “We zijn een hele middag gaan samenzitten om onze visie te formuleren. Daar namen we voorheen onvoldoende tijd voor. Dit traject gaf ons de ruimte om verder te kijken.” De kennisuitwisseling tussen de vier clubs leverde ook direct resultaten op. Zo was Tempo Soest nieuwsgierig naar de bloeiende vrouwenafdeling in Wijk bij Duurstede. Walter: “Een aantal vrouwen van Tempo Soest heeft bij ons op een avond nuttige en bruikbare tips opgedaan.”

Mannencultuur

Het is een mooi en concreet voorbeeld: de discussie over vrouwenfietsen bij Tempo Soest. Myrthe ging samen met Jan en andere betrokken leden op zoek naar antwoorden op een aantal vragen: “Hoe kan het dat als je gewoon een rondje fietst, je tal van vrouwen ziet fietsen? Waarom zien we die niet terug bij onze club?”

Het antwoord kwam na het organiseren van twee vrouwenavonden. “We hebben toen veel kennis opgedaan. Waarom vrouwen wel of niet bij Tempo willen fietsen? Wat gaat er goed? Wat moet er beter?” Myrthe ontdekte verschillende oorzaken voor het feit dat vrouwen minder snel lid werden van Tempo Soest: “Jongere vrouwen zijn over het algemeen ook jongere moeders. Hun leven staat sowieso op z’n kop. Om dan tijd vrij te maken om op bepaalde tijden in de avonduren te fietsen of op de vaste zondagochtend - dat past gewoon niet.”

"Hoe kan het dat als je gewoon een rondje fietst, je tal van vrouwen ziet fietsen? Waarom zien we die niet terug bij onze club?"

Maar er was meer. Myrthe verduidelijkt: “Van oudsher kent de wielerwereld een mannencultuur. Ondanks alle successen van de Nederlandse profrensters is dat vaak nog steeds zo. En dan is het niet heel aantrekkelijk om als vrouw met een club mee te fietsen.” De keuze was uiteindelijk helder voor Tempo Soest. “We willen geen aparte mannen- en vrouwengroepjes, want we zijn één vereniging, één club waar iedereen zich welkom moet kunnen voelen. Maar dat laatste was dus niet vanzelfsprekend.”


_{Jan - Tempo Soest}

Flexibele fietsgroep

Concrete acties volgden. “We hebben gekeken hoe wij onszelf als club presenteerden. Als je onze socials bekeek, dan zag je alleen maar mannen. We hebben in de zomer een fotoshoot gehouden met veel vrouwen, en ook mannen, zodat we de gemixte groepen goed in beeld konden brengen.” Ook het aanbod werd aangepast. “Dit voorjaar hebben we binnen WhatsApp een flexibele fietsgroep aangemaakt. Daar kun je zelf instappen als je wilt. We hebben onze vaste clubritten op dinsdag, donderdag en zondag, maar prima als je onderling regelt om op een andere dag samen te gaan fietsen.”

"Dit voorjaar hebben we binnen WhatsApp een flexibele fietsgroep aangemaakt"

“Daarbij kijken we nu naar hoe we onze commissies inrichten en hoe vrouwen goed vertegenwoordigd zijn bij alles wat we doen en organiseren. Ook in het bestuur.” Tempo Soest ontwikkelde inmiddels een speciale Gildetocht voor vrouwen. “Dat heeft gewerkt, want daar hebben we meteen een aantal nieuwe leden aan overgehouden.”

De impact op de clubsfeer was ook direct merkbaar. “Vorig jaar heerste nog een beetje het idee: gaan jullie dan in aparte vrouwenclubjes met elkaar fietsen? Dat hebben we goed weten te doorbreken. Door duidelijk te zeggen: ‘nee, we gaan gewoon met z'n allen fietsen. Maar we willen wel dat vrouwen zich meer welkom voelen.’ De algemene sfeer binnen de club is er opener door geworden, omdat we dit zo serieus hebben aangepakt.”

_{Walter - RTC Duurstede}

Gravelprogramma

In Wijk bij Duurstede kwam de verdieping in de manier waarop nieuwe leden welkom worden geheten. Walter: “Aan het eind van het jaar organiseerden we een avond met alle nieuwe leden. We vroegen: ‘hoe kom je bij ons, wat zijn je ervaringen, hoe kunnen we dat beter doen?’” Het leverde niet alleen geweldige feedback op, maar ook meteen nieuwe vrijwilligers. “We kregen veel positieve reacties als: ‘Wat goed dat de club dit aan mij vraagt’ en: ‘Als ik wat kan doen, laat het weten.’”

Het gravelprogramma van RTC Duurstede in de winter is een ander voorbeeld. Walter: “We hadden al leden die de hele winter doortrainden, maar nu hebben we het gestructureerd: elke zaterdag bij ons in de buurt en eens in de vier weken een grotere tocht ergens in het land. Simpel, maar effectief voor onze ledenbinding.”

In Houten is de ledenbetrokkenheid op een andere manier zichtbaar. Eric: “We zijn eigenlijk, hoewel we dat niet zo ervaren, een klein reisbureau voor fietsers.” WTC Houten biedt tal van activiteiten die leden écht binden aan de club: regelmatige clubweekends in Zuid-Limburg, de Eifel of Ardennen, maar ook clubreizen naar de Alpen, Dolomieten of Pyreneeën en de eigen lange tochten: in drie dagen en 500 kilometer vanuit Houten op en neer naar Vlaanderen, Zeeland of het Duitse Teutoburgerwoud.

Inspirerende resultaten

De resultaten van het Koploperstraject zijn tastbaar. Tempo Soest groeide mede door het traject in tien jaar tijd van 150 naar 250 leden. WTC Houten boekte een netto ledengroei na jaren van stilstand. RTC Duurstede ontwikkelde een strategiedocument dat duidelijk richting geeft aan de ambities van de club.

"Belangrijker dan de cijfers is de mindset"

Maar belangrijker dan de cijfers is de mindset. Eric van WTC Houten beaamt: “We hebben dit gedaan vanuit de motivatie om onze kennis te delen. We hopen dat het andere clubs zal inspireren.” Jan vult aan: “Enthousiasme en positiviteit, dat is zo belangrijk om als club uit te dragen.”

En de regiovergaderingen? Die zijn er nog steeds, maar de sfeer is veranderd. Eric: “Laatst hebben we daar ook verteld over het Koploperstraject. Dat sprak aan. Ook vanuit de NTFU wordt er meer geïnvesteerd in deze bijeenkomsten, en dat komt alle clubs ten goede.”

“Je kunt de mooiste visie ontwikkelen”, besluit Walter. “Maar als club moet je vooral daadwerkelijk aan de slag. Dat is niet altijd gemakkelijk.” Verjonging is daarbij cruciaal, ook in het bestuur. De structuur moet staan, dan kunnen anderen daar hun eigen invulling aan geven. “We wisten al wel dat we de juiste richting opgingen, maar nu hebben we ook echt het vertrouwen gevonden om de komende jaren op deze weg te blijven fietsen.”

_{Eric - WTC Houten}

Geleerde lessen

- Vraag hulp aan elkaar
Walter van RTC Duurstede: “We zagen dat we niet alles zelf hoeven uit te vinden. Als je iets wilt weten, vraag het aan de NTFU of een andere vereniging in de buurt.”

- Maak een concreet beleidsplan
Jan van Tempo Soest: “Neem de tijd om als bestuur verder te kijken dan de waan van de dag. Wat willen we als club bereiken? Waar willen we naartoe? Een strategiedocument maakt het makkelijker om te zeggen: dít moeten we nu regelen, en dát moet nog maar even wachten.”

- Begin met kleine stapjes
Eric van WTC Houten: “Het hoeft niet groots en meeslepend. Als we er in een keer 50 leden bij zouden krijgen, dan kunnen we dat als club helemaal niet aan. Gewoon klein beginnen met veranderingen en kijken wat er gebeurt. Daar leer je van.”

Is jouw club ook een toekomstige Koploper? De NTFU biedt verschillende ondersteuningsmogelijkheden op maat aan. Op basis van de hulpvraag van jouw club, helpen we je graag op maat verder. Verenigingen@ntfu.nl

_{Tekst: Merijn Heijne
Beeld: Chris König}