Het bietensap-effect

Diverse onderzoeken hebben het effect van bietensap gemeten: het verbetert je uithoudingsvermogen. Is dat wel zo?

Bij het gebruik van bietensap gaat het vooral om het nitraat dat erin zit. De precieze werking is nog niet helemaal duidelijk, maar het heeft er mee te maken dat uiteindelijk stikstofmonoxide (NO) wordt geproduceerd. Het nitraat in het bietensap wordt in stappen omgezet via nitriet naar NO. Het NO zorgt voor de positieve effecten op de fysieke prestaties: NO blijkt een positief effect te hebben op de bloedtoevoer naar de spieren, op de energiehuishouding van de mitochondriën (de energiefabriekjes in de spiervezels) en op het evenwicht van het glucose (suiker) en calcium in de spier (wat zorgt voor efficiënte spiersamentrekkingen).  

Samen zorgen deze aspecten ervoor dat een sporter economischer met zijn zuurstofgebruik omgaat (minder zuurstofverbruik bij dezelfde intensiteit) en dat men een bepaalde zware inspanning langer kan volhouden.

Doping?

Onderzoek laat zien dat het effect van bietensap met name bij amateursporters is te zien, en niet bij topsporters. Topsporters blijken al zo goed getraind te zijn, dat extra NO geen meerwaarde heeft bij ze. Dan zou je kunnen concluderen dat de gemiddelde fietser er baat bij heeft. Het begint dan een beetje te lijken op doping. Echter, het is een natuurlijk product, dus van doping is geen sprake. Daarnaast heb je ook nog het verhaal van mensen die wel en niet baat hebben bij bietensap, de zogenaamde responders en non-responders. De één heeft er profijt van, terwijl de ander er geen kilometer per uur harder door rijdt.

Nitraat zit niet alleen in rode bieten, ook in andere producten.

Bronnen van nitraat

Waar op dit moment onderzoek naar wordt verricht, is de dosering en timing van nitraatinname. Oftewel, hoeveel dien je in te nemen en wanneer precies? Britse wetenschappers hebben onderzocht dat een minimale dosis van 500 mg nodig is. Ook is er gekeken naar dagelijkse inname gedurende meerdere dagen (6 dagen) in vergelijking met een eenmalige inname een paar uur voor de inspanning. De hoeveelheid nitraat en nitriet in het bloed was echter identiek, wat zou kunnen betekenen dat een eenmalige inname een paar uur voor de inspanning (circa 2 á 3 uur) al voldoet.

Spinazie en rucola

Fabrikanten hebben handig ingespeeld op het wetenschappelijk onderbouwde bietensapverhaal. Ze hebben kant-en-klare flacons ontwikkeld, die je makkelijk kunt meenemen naar bijvoorbeeld een cyclosportieve tocht in de Alpen. Maar nitraat zit niet alleen in rode bieten, ook in andere producten. De bekendste hiervan zijn spinazie en rucola. Soms kan hier, afhankelijk van de oogst, nog wel meer nitraat in zitten dan in bieten(sap). Het is dus ook prima om hier een beetje mee te variëren, ook tijdens je dagelijkse voedingskeuze. Het is nog gezond ook, want deze producten laten een gunstig effect zien op de bloeddruk. Het langetermijneffect van langdurige nitraatinname op de gezondheid is nog onbekend. Dat is nog even afwachten dus en weten we pas over enkele decennia.